ภาพ: mohigan · Wikimedia Commonsเมืองสมุนไพรและป่าเขาใหญ่ ประวัติศาสตร์ทวารวดีอันเก่าแก่
ปราจีนบุรีเป็นจังหวัดภาคตะวันออกที่โอบล้อมด้วยผืนป่าอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ มรดกโลกทางธรรมชาติ อุดมด้วยน้ำตกและอากาศบริสุทธิ์ตลอดปี
จังหวัดนี้ยังเป็นแหล่งภูมิปัญญาสมุนไพรไทยที่มีชื่อเสียง โดยเฉพาะโรงพยาบาลเจ้าพระยาอภัยภูเบศรที่พัฒนาผลิตภัณฑ์สมุนไพรระดับประเทศ ผสานกับร่องรอยอารยธรรมทวารวดีเก่าแก่ที่ยังหลงเหลือให้ศึกษา
คนส่วนใหญ่ขึ้นเขาใหญ่จากฝั่งนครราชสีมา แต่ทางเข้าฝั่งปราจีนบุรีก็เป็นอีกเส้นที่พาไปถึงจุดสำคัญได้ โดยเฉพาะน้ำตกเหวนรกซึ่งเป็นน้ำตกชั้นสูงที่มีเสียงดังกึกก้องในฤดูน้ำมาก ทางลงจุดชมวิวเป็นบันไดที่ต้องใช้แรงพอสมควร ส่วนอำเภอนาดีเป็นแหล่งล่องแก่งหินเพิงที่เปิดเฉพาะช่วงน้ำหลาก
ตึกเจ้าพระยาอภัยภูเบศรเป็นอาคารเก่าสไตล์ยุโรปที่ปัจจุบันจัดเป็นพิพิธภัณฑ์สมุนไพร ด้านในเล่าเรื่องตำรายาไทยและมีร้านขายผลิตภัณฑ์ที่โรงพยาบาลผลิตเอง อีกด้านหนึ่งของจังหวัดคือเมืองโบราณศรีมโหสถ พื้นที่คูเมืองสมัยทวารวดีที่ยังเห็นแนวคันดินและโบราณสถาน ใกล้กันมีต้นโพธิ์ศรีมหาโพธิที่คนท้องถิ่นเคารพมาหลายชั่วอายุคน
ฤดูฝนถึงต้นหนาวน้ำตกเต็มสายและเป็นช่วงล่องแก่งหินเพิง ปลายปีอากาศเย็นเหมาะกับเขาใหญ่ ส่วนทุเรียนปราจีนออกช่วงกลางปี
ขับรถจากกรุงเทพฯ ตามถนนสาย 304 ได้ในเวลาไม่นาน มีรถโดยสารเข้าตัวเมืองทุกวัน ทางขึ้นเขาใหญ่ฝั่งนี้ชันและคดเคี้ยว ควรใช้รถที่สภาพพร้อมและขับตอนกลางวัน
อาหารพื้นบ้านและปลาแม่น้ำปราจีน ผลไม้ตามฤดู ของฝากคือผลิตภัณฑ์สมุนไพรอภัยภูเบศรและผลไม้แปรรูป