ภาพ: P.khiao · Wikimedia Commonsเมืองประวัติศาสตร์มลายู มัสยิดงดงาม ชายหาดสงบ และผ้าจวนตานีเลื่องชื่อ
ปัตตานีเป็นเมืองเก่าแก่ที่เคยเป็นศูนย์กลางการค้าและอาณาจักรมลายูในอดีต เต็มไปด้วยมรดกทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมอันหลากหลาย ทั้งมัสยิดกลางปัตตานีอันงดงาม มัสยิดกรือเซะเก่าแก่ และย่านเมืองเก่าที่ยังคงกลิ่นอายสถาปัตยกรรมจีนผสมมลายู
จังหวัดนี้ยังมีชายหาดเงียบสงบริมอ่าวไทย อาหารพื้นเมืองรสจัด และงานหัตถกรรมผ้าจวนตานีที่ทอด้วยลวดลายอันวิจิตร ทำให้ปัตตานีเป็นจุดหมายที่เปี่ยมด้วยเสน่ห์ทางวัฒนธรรมและมิตรไมตรีของผู้คน
สิ่งที่ทำให้ปัตตานีน่าเดินคือความหนาแน่นของมรดกที่อยู่ใกล้กันมาก มัสยิดกลางปัตตานีที่มีโดมและสระน้ำด้านหน้าเป็นภาพจำของจังหวัด ห่างออกไปไม่ไกลคือมัสยิดกรือเซะ อาคารอิฐเก่าที่ยังคงโครงเดิมและมีตำนานเล่าคู่กับศาลเจ้าแม่ลิ้มกอเหนี่ยวของชาวไทยเชื้อสายจีน ส่วนย่านอาเนาะรูเป็นแถวตึกแถวและบ้านไม้เก่าที่ผสมลายจีนกับมลายูไว้ในหลังเดียวกัน
ทะเลของปัตตานีเป็นทะเลของคนทำงาน หาดตะโละกาโปร์และแหลมตาชีมีเรือประมงจอดเรียงและชุมชนที่ยังออกทะเลเป็นอาชีพหลัก อีกสิ่งที่เป็นความภูมิใจของจังหวัดคือผ้าจวนตานี ผ้าทอลายเชิงที่เคยเป็นสินค้าส่งออกของหัวเมืองมลายู ปัจจุบันมีกลุ่มทอผ้าที่ฟื้นลายเก่ากลับมาทำใหม่
ต้นปีถึงกลางปีฝนน้อยและเดินเที่ยวเมืองเก่าได้สบาย ปลายปีเป็นช่วงมรสุมฝั่งอ่าวไทย ส่วนงานสมโภชเจ้าแม่ลิ้มกอเหนี่ยวช่วงต้นปีเป็นเทศกาลใหญ่ที่คนกลับบ้านกันทั้งเมือง
เดินทางสะดวกที่สุดโดยบินลงหาดใหญ่แล้วต่อรถ หรือใช้รถไฟสายใต้ลงสถานีปัตตานีที่อำเภอโคกโพธิ์ ในเมืองระยะทางไม่ไกลแต่รถสาธารณะมีจำกัด ควรตรวจสอบสถานการณ์ในพื้นที่ก่อนเดินทาง
อาหารมลายูอย่างนาซิดาแฆและข้าวยำ ก๋วยเตี๋ยวเนื้อสูตรเก่าแก่ในเมือง ของฝากคือผ้าจวนตานี น้ำบูดู และอาหารทะเลแปรรูป