ภาพประกอบ: Tomris🇹🇷 · Pexelsสินค้า OTOP
ระยองเป็นเมืองประมงที่มีการทำน้ำปลาแบบหมักดั้งเดิมมายาวนาน โดยใช้ปลาไส้ตันและปลากะตักที่จับได้จากอ่าวไทยฝั่งตะวันออก หมักกับเกลือในถังไม้หรือบ่อซีเมนต์เป็นเวลานานหลายเดือนถึงเป็นปี
น้ำปลาที่ไหลออกมาครั้งแรกจากการหมักเรียกว่าน้ำปลาหัวน้ำแรก มีสีน้ำตาลอำพันใส กลิ่นหอมนวลและรสกลมกว่าน้ำปลาที่ผ่านการเติมน้ำเกลือรอบหลัง ผู้ผลิตรายเล็กในระยองหลายรายยังทำแบบหมักช้าและขายเป็นแบรนด์ท้องถิ่น
ฉลากน้ำปลาแท้จะระบุปริมาณไนโตรเจนเป็นกรัมต่อลิตร ยิ่งตัวเลขสูงยิ่งเข้มข้น และควรมีคำว่าน้ำปลาแท้ไม่ใช่น้ำปลาผสม เก็บในที่แห้งพ้นแสงและปิดฝาให้สนิท เมื่อเปิดใช้แล้วน้ำปลาจะสีเข้มขึ้นตามเวลาซึ่งเป็นเรื่องปกติ แต่หากมีตะกอนขุ่นผิดปกติหรือกลิ่นเปลี่ยนไปมากไม่ควรใช้ต่อ