ภาพ: Chainwit. · Wikimedia Commonsเมืองริมกว๊านพะเยา วัดกลางน้ำ พระอาทิตย์ตกสวย และงานจักสานผักตบชวา
พะเยาเป็นเมืองเงียบสงบริมกว๊านพะเยา ทะเลสาบน้ำจืดขนาดใหญ่ที่มีวัดติโลกอารามตั้งอยู่กลางน้ำ เป็นจุดชมพระอาทิตย์ตกที่สวยที่สุดแห่งหนึ่งของภาคเหนือ พร้อมงานหัตถกรรมจักสานจากผักตบชวา
กว๊านพะเยาไม่ใช่แค่แหล่งน้ำ แต่เป็นพื้นที่กลางของเมืองที่คนใช้จริงทุกวัน เช้ามีชาวประมงออกเรือหาปลา สายมีตลาดปลาสดริมน้ำ ตอนเย็นทางเดินเลียบกว๊านเต็มไปด้วยคนมาออกกำลังกายและนั่งรอพระอาทิตย์ตกหลังแนวดอย จุดที่ทำให้กว๊านต่างจากทะเลสาบอื่นคือวัดติโลกอารามที่จมอยู่กลางน้ำและมีเรือพาออกไปไหว้พระ
เหนือตัวเมืองขึ้นไปคือวัดอนาลโยทิพยารามบนดอยบุษราคัม จุดที่มองเห็นกว๊านพะเยาทั้งผืน ส่วนทางอำเภอปงและเชียงม่วนมีภูลังกาและป่าเขาที่ยังสมบูรณ์ อากาศเย็นและมีทะเลหมอกในฤดูหนาว อีกด้านคืออำเภอเชียงคำที่มีชุมชนไทลื้อพร้อมวัดและงานผ้าทอเป็นเอกลักษณ์
ปลายปีถึงต้นปีอากาศเย็นและฟ้าใส เห็นพระอาทิตย์ตกริมกว๊านได้ชัดที่สุด ฤดูฝนน้ำในกว๊านเต็มและวิวเขียวสด แต่ฟ้ามักปิด
อยู่บนเส้นทางเชียงใหม่ไปเชียงราย ขับรถหรือนั่งรถโดยสารผ่านได้สะดวก ในจังหวัดยังไม่มีสนามบิน ผู้ที่มาทางเครื่องบินมักลงที่เชียงรายแล้วต่อรถ
ปลาน้ำจืดจากกว๊านพะเยา ข้าวซอย ลาบเหนือ ของฝากคืองานจักสานผักตบชวาและข้าวจากพื้นที่นาในจังหวัด